Maduro həbs olundu: azadlıq qələbəsimi, yoxsa beynəlxalq hüququn pozulması?

ABŞ-ın Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronu həbs etməsi dünya siyasətində geniş rezonans doğurub. Hadisə qlobal miqyasda müzakirələrə səbəb olsa da, ölkələrin reaksiyaları bir-birindən kəskin şəkildə fərqlənib.

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu Vaşinqtonun addımını dəstəkləyərək ABŞ Prezidenti Donald Trampı təbrik edib və baş verənləri “tarixi cəsarət nümunəsi” kimi dəyərləndirib. Argentinanın Prezidenti Xavyer Miley isə bu hadisəni “azad dünya üçün dönüş nöqtəsi” adlandıraraq Venesuelada avtoritar idarəçiliyin sona çatdığını bildirib.

Ekvador Prezidenti Daniel Noboa sosial mediada paylaşım edərək Maduro hakimiyyətinin süqutunun qaçılmaz olduğunu yazıb. Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sıbiha isə Venesuela rəhbərliyini sistemli insan hüquqları pozuntularında ittiham edərək ölkə xalqının demokratik seçimlərinə dəstək ifadə edib.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Venesuelada siyasi keçidin zorakılıqsız və demokratik çərçivədə baş verməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, seçkilərin qalibi kimi təqdim edilən Edmundo Qonsales Urrutiyanın bu prosesi irəli aparacağına ümid etdiyini bildirib. Almaniya kansleri Fridrix Merts isə məsələnin hüquqi tərəfinin mürəkkəbliyinə diqqət çəkərək beynəlxalq hüququn əsas prinsip kimi qəbul edilməsinin vacibliyini qeyd edib. İspaniyanın baş naziri Pedro Sançes isə Madridin nə Maduro hakimiyyətini, nə də beynəlxalq hüquq normalarını pozan hərbi müdaxilələri legitim hesab etdiyini açıqlayıb.

BMT Baş katibliyinin nümayəndəsi baş verənləri “təhlükəli nümunə” adlandıraraq BMT Nizamnaməsinə hörmət olunmasına çağırıb. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen Venesuela xalqı ilə həmrəy olduqlarını bildirsə də, istənilən həll yolunun hüquqi çərçivədə reallaşmalı olduğunu vurğulayıb.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-ın addımını Venesuelaya qarşı güc tətbiqi kimi qiymətləndirib və eskalasiyanın qarşısının alınmasına çağırıb. Çin isə bu əməliyyatı suveren dövlətin daxili işlərinə kobud müdaxilə adlandıraraq qəti şəkildə pisləyib. Braziliya Prezidenti Luiz İnasio Lula da Silva baş verənləri Venesuelanın müstəqilliyinə ciddi zərbə kimi dəyərləndirib. İran, Meksika, Boliviya, Çili, Nikaraqua və Belarus da oxşar mövqe sərgiləyərək ABŞ-ın hərbi addımını beynəlxalq hüququn pozulması kimi qiymətləndiriblər.

Böyük Britaniyanın baş naziri Keyr Starmer hadisənin detalları ilə bağlı müttəfiqlərlə məsləhətləşmələr aparılacağını bildirib və Londonun əməliyyatda iştirak etmədiyini vurğulayıb. Kanada, Yaponiya, Norveç, Danimarka, Sinqapur və Malayziya isə tərəfləri gərginliyi azaltmağa və diplomatik dialoqa üstünlük verməyə çağırıblar.

Nəticə etibarilə, Nikolas Maduronun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması bəzi ölkələr üçün “azadlıq yolunda addım” kimi qiymətləndirilsə də, digərləri bunu beynəlxalq sistem üçün riskli addım hesab edir.