Azərbaycanın neft hasilatı: Sabitlik və yeni perspektivlər

Yanvarın 21-də Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunun illik toplantısı çərçivəsində təşkil olunan “Azərbaycan liderləri ilə səhər yeməyi” tədbirində Prezident İlham Əliyev müxtəlif ölkələrin biznes nümayəndələrinin suallarını cavablandırıb. Dövlət başçısı Azərbaycanın neft hasilatını sabitləşdirmək planlarından danışıb və ikinci, əhəmiyyətli neft artımı imkanları barədə ehtiyatlı ümidlərini bölüşüb.

Prezident bildirib ki, beynəlxalq şirkətlərin həyata keçirdiyi kəşfiyyat layihələri uğurlu nəticə verdiyi təqdirdə, Azərbaycanın neft sənayesi yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoya bilər. Bununla yanaşı, İlham Əliyev sürətli nəticə gözləməyin hələ tez olduğunu vurğulayıb.

2023-2024-cü illərdə ölkənin neft hasilatı ildə təxminən 29-30 milyon ton səviyyəsində sabit qalmışdı. Lakin 2025-ci il üçün ilkin göstəricilər hasilatın 27-28 milyon tona qədər azalacağını göstərir ki, bu, artıq müvəqqəti dəyişiklik deyil, davamlı tendensiyadır. Azalmanın əsas səbəbi milli neft hasilatının təxminən 60%-ni təşkil edən Azəri-Çıraq-Günəşli (AÇG) blokunun tükənməkdə olmasıdır. Bu blokdakı təbii hasilat, 2010-cu illərin ortalarında gündə 800.000 bareldən çox olarkən, artıq 350.000 barel səviyyəsinə enib.

Bu səbəbdən Azərbaycan neft sənayesində diqqət Xəzər dənizinin dərin sularındakı yeni kəşfiyyat layihələrinə yönəlib, xüsusilə Şəfəq-Asiman blokunda aparılan işlər böyük əhəmiyyət daşıyır. SOCAR, BP və TPAO tərəfindən aparılan geoloji qiymətləndirmələr 500 milyard kubmetr qaz və təxminən 65 milyon ton kondensat potensialını göstərir. İlk qazma nəticələri hələ kommersiya istismarı üçün kifayət etməsə də, bu layihələr neft hasilatını gələcəkdə sabitləşdirmək imkanını göstərir.

Bundan əlavə, Abşeron, Ümid və Babək kimi strukturlarda dərin qazma işləri mövcud ehtiyatların istifadəsini təmin edir və mövcud infrastruktur vasitəsilə iqtisadi baxımdan əlverişli hasilata imkan yaradır.

Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, Azərbaycan neft sənayesi potensialı ilə zəngin qalır və geoloji kəşfiyyat işləri sayəsində yeni neft və qaz yataqlarının müəyyənləşdirilməsi mümkündür. Son illərdə tətbiq olunan müasir seysmik və 3D/4D modelləşdirmə texnologiyaları geoloji riskləri azaldır və mürəkkəb sahələrdə məhsuldar yataqların müəyyənləşdirilməsini asanlaşdırır.

Bütün bunlar, Azərbaycanda ikinci “neft bumu”nun sadəcə bir ümid deyil, real perspektiv kimi nəzərdən keçirilməsinə əsas verir. Onun həyata keçirilməsi isə birbaşa kəşfiyyat layihələrinin uğurundan və müasir texnologiyaların tətbiqindən asılı olacaq.